GEL GÖR Kİ

efkarisamimi.net

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Hata
  • XML Parsing Error at 1:2415. Error 9: Invalid character

Demokrasi demokratiklikle ba?lar; aksi de?il.

Demokrasiyi bir dzen olarak de?il kararlar?n demokratik oldu?u bir durum olarak grmendir yerinde olan.


Her konum ve meslek iin benzeri bir ak?l yrtme yap?labilir, ancak syleneni netle?tirdi?i iin beyin cerrah?n?n seimini rnek olarak kullanaca??m. Diyelim ki, bir toplulukta kimin beyin cerrah? olaca?? belirlenecektir. T?p e?itimi almam?? olmakla birlikte gazetelerde, dergilerde, televizyonda beyin cerrahisiyle ilgili haber, yaz? ve programlar? dikkatle izlemi?, yani senin benim bu konuda bildiklerimize fazlas?yla vak?f, Kuran, f?k?h, tasavvuf, tarih gibi konularda olduka bilgili, belagati kuvvetli, beyin cerrahisini pek gerekli bulmamakla birlikte beyin cerrahl???n?n getirece?i toplumsal konuma gelmek iin h?rsl? ve halk taraf?ndan ok be?enilip sevilen birinin seilmesi, nce t?p sonra beyin cerrahisi e?itimini ba?ar?yla tamamlam?? ama halk taraf?ndan huysuz, burnu havada olarak bilinen birinin seilmesinden daha olas?d?r.

Diyelim ki, sevilen ki?i aday oklu?u ve karars?zlardan dolay? yzde yirmiler civar?nda bir oyla beyin cerrah? olduktan bir dnem sonra yeniden seim yap?lacakt?r. Bu arada huysuz ama e?itimli olan?n, mesle?i bir sredir icra etmedi?inden dolay? tecrbe eksi?i vard?r, tm yetene?ine kar??n seilmedi?i iin k?rg?nd?r, kendine gveni sars?lm??t?r, daha da huysuz olmu?tur, ayr?ca beyin cerrah? olarak seilmi? kendini bilmez cahilin yapt?klar?n? ele?tirerek toplumda farkl? bir konuma gelmi?tir, durumuna al??m??t?r, pek de de?i?tirmeye hevesli de?ildir.

Di?er yandan, beyin cerrahisi konusunda e?itimi olmad??? halde beyin cerrah? olarak seilmi? olan, bu sre zarf?nda baz? tecrbeler edinmi?tir, yine de hastalar? sa?altmas? mmkn de?ildir, onlar Allah'a emanettir. stelik hasta olmayanlar? sakatlayabilece?ini ?renmi? ve bu durumun sorumlulu?unu kendisine oy verenlere aktararak vicdan?n? rahat tutmay? da ba?arm??t?r; ancak seilmemesi halinde yol at??? sakatl?klardan sorumlu tutulup cezaland?r?laca??ndan korkuyordur. Yeni seimlerde e?itimli olan isteksizken, daha nce seilmi? olan bir daha seilmesi halinde kendine oy vermeyenleri rahatl?kla sakatlayabilece?i tehdidini rtk biimde hissettirir ve daha yksek bir oyla yeniden seilmesi kuvvetle muhtemeldir. Sonuta topluluk beyin cerrahs?z kald??? gibi, bir de beyin cerrahl??? yetkisine sahip, yelerini her an tehdit eden bir parazite sahip olmu?tur.

Kimin beyin cerrah? olaca?? halka soruldu?unda halk seim yapar ancak halk?n istedi?i bu mudur? Hay?r, demokratik bir ortamda ayn? halka ?Beyin cerrah?n? seer misin?? diye soruldu?unda ?Ben ne anlar?m beyin cerrah?ndan!? der. Yani, ?Beyin cerrah?, seimin sonucunda ortaya ?kacaklardan sorumlu tutulacak olan bir uzmanlar kurulu taraf?ndan m?, yoksa halk oylamas?yla m? seilsin?? diye halka sorulsa, demokratik bir ortamda uzmanlar kurulu seene?inde karar k?l?n?r. Demokratik karar halk oylamas? sonucunda ?kan sonu de?il, beyin cerrah?n? uzmanlar kurulunun semesidir. Halk oylamas? ko?ulsuz demokratik olmaz; halk oylamas?n?n demokratik olup olmad??? neyin hangi ko?ullarla halk oylamas?na sunuldu?una ba?l?d?r.

Durum teknik denilebilecek konularda byleyken, yasama ve yrtme organlar?na seilecek siyasiler iin zde ayn? olmakla birlikte daha da karma??kt?r. Siyasilerde aranmas? gereken as?l nitelik bilgililik ya da sevimlilik de?il temsil edebilme yetene?idir. Temsil edebilme yetene?i uzman kurullar? taraf?ndan saptanamaz; bu yetenek ancak denenerek ortaya ?kar?labilir. rne?in bir gen bir partiye ye olup, evresindeki dar evreyi temsile aday olur. Bu konumda ba?ar?l? olanlar, daha geni? bir evrenin temsilcili?ine aday olur ve rne?in ile genlik kolunun ba??na temsil ettiklerinin oylar?yla geer; bu biimde temsilde ba?ar?l? olanlar daha geni? evrelerin temsilcili?ine do?ru ilerler, ba?ar?s?z olanlar elenir. Genelde parti ii demokrasi olarak adland?r?lan bu sre temsil edebilme yetene?inin s?nanabilece?i olas? yntemlerden biridir. ?yi i?lemesi halinde tek parti ynetiminde bile kararlar?n byk o?unlu?unun demokratik olarak al?nmas?n? sa?lar.

Halka sorulan sorular?n uygun olmas? ve halk?n seimine sunulan adaylar?n yapacaklar? grevler iin yeterli olduklar?n?n adayl?k ncesinde saptanm?? olmas?, demokratik me?ruiyet iin birincil nemdedir; genel halk oylamas? o?u durumda demokratik me?ruiyet iin gerekli birincil nemdeki ko?ullardan biri bile de?ildir. Yasama, belediye ynetimi ve devlet ynetimi gibi byk lekli temsil konular?nda, halk oylamas?na sunulan sorular?n ve adaylar?n uygunlu?u, seim ncesi bu konulardaki her gr?n herkese anlayabilecekleri biimde ve ba?ta siyasalla?t?r?lm?? duyarl?l?klar olmak zere her trl sapt?rmadan temizlenip sunulmu? olmas?, halk oylamas?na demokratik me?ruiyet sa?lasa bile, ne yasamaya ne ynetime per se demokratik me?ruiyet kazand?rmaz; bunun iin bir de demokratik denetim srelerinin i?ler durumda olmas? gerekir.

Demokrasiyi biimsel olarak tan?mlay?p demokrat oldu?unu ileri sren birinin demokrasi kar??t oldu?una bu yapt???ndan ba?ka kan?t gerekmez. Biimci, tan?mc? k?eli kafal? yakla??mlar terk edildi?inde a?ka grlr ki, Trkiye?de ok partili dnemde, 1960?lardaki sonunda n kesilmi? demokratikle?me giri?imi bir yana b?rak?l?rsa, demokratik bir seim, demokratik bir ynetim, demokratik bir yasama maalesef hi olmam??t?r.

Kuramsal Not:
Hep sylerim: Mekandakileri duyu organlar?nla birer sabitlik olarak alg?lars?n. rne?in, giden arabay? takip edip, ?Hareket eden bu ?ey arabad?r.? dersin. Sana gre hareket ederken kendiyle ayn? kalan olarak araba sabittir; hareket sabit olan bir ?eyin hareketidir. Sz konusu zamanlal?klar oldu?unda, do?rudan alg?lanan ya da kar??la?t?rma yoluyla ?karsanan sabitlikler de?il, harekettir.

Hareketi ncelikle ili?kilerle ifade edip, sonra kolayla?t?rmak iin grnmeyen sabitliklerin hareketi olarak yorumlayabilirsin. ?li?ki Trkede ?sel/sal? son ekiyle belirtilir; arabaya ili?kin yerine k?saca arabasal denilir. Mekandakiler iin bu ?sel/sal? son ekini kullanmak genellikle kula?a rahats?z edici gelir; bunda as?l olan?n sabitlik olmas? ve ili?kinin buna sanki ayr?lmazlarm?? gibi ili?tirilmesinin rol olsa gerek. Halbuki, rne?in ?ussal? demek ?us? demekten daha az rahats?z edicidir. ncelikle alg?lanan ya da kar??la?t?rma yoluyla ncelikle ?karsanan us de?il ussall?klard?r; bir davran???n tutarl?l???, bir ak?l yrtmenin sonucu olarak beliren bir yarg? ve benzerleri. Bir kez ussall?klar zihinde belirdikten sonra, bu ussall?klarda etken olan, ancak grp, duyup, dokunup, tad?p koklayamad???n sabit bir ?ey olarak usu kurgulayabilirsin. Dolay?s?yla, us zerine d?nrken, nce usu tan?mlay?p ondan ussall?klar ?kartmak yerine, nce ussall?klar? kavray?p, bunlardan ussal biimde usu ?kartman yerinde olur; bylece ussall?klar btnle?ip usa yorulacak bir sonu vermiyorsa bo?u bo?una bulunmayan ve alg?lanmayan bir usla zihnini yormam?? olursun.

Demokrasi de mekanda de?ildir; zamanla olanlardan ?karsan?r. Dolay?s?yla demokrasinin bir foto?raf? ekilemez. stnde bir izik halinde kesik bulunan bir kutunun iine do?ru bu kesikten girmek zere olan bir zarf? tutan el grnts demokrasinin foto?raf? olamaz. Demokrasi o anla ilgili de?ildir, o andan nce neler oldu?u ve o andan sonra neler olaca??yla ilgilidir. Demokrasiyi kutu gibi mekanda bulunan bir sabitlikmi? gibi d?nmeni sa?lamak iin byle bir grnt ya da benzerlerini demokrasinin foto?raf? olarak gr diye bir dayatma oldu?unu hissetmekte zorluk ekmezsin. Demokrasiyi d?nrken, bir tan?ma kar??l?k gelen sabitlik olarak demokrasiden de?il, ili?kiler olarak demokratiklikten ba?laman uygundur, sonra demokrasi fikrine var?labilir.

Son Güncelleme: Cuma, 18 Şubat 2011 19:06